ΛΕΜΦΟΙΔΗΜΑ

ΤΙ ΕΙΝΑΙ

Λεμφοίδημα, η κρυφή επιδημία…
Λεμφοίδημα είναι η διόγκωση (= πρήξιμο) ενός οργάνου ή τμήματος αυτού που προκαλείται από την συσσώρευση «λεμφικού υγρού».

Ονομάζεται λεμφοίδημα διότι η βλάβη αφορά τα λεμφαγγεία και περιέχει λεμφικό υγρό ή όπως ονομάζεται «λέμφος».

150,000,000

Άνθρωποι με Λεμφοίδημα Παγκοσμίως

Το λεμφοιδηματικό άκρο μοιάζει χαρακτηριστικά σαν «φλοιός πορτοκαλιού». Η λέμφος ή λευκό αίμα (Ιπποκράτης) βρίσκεται ανάμεσα από τα κύτταρα. Φανταστείτε την λάσπη ανάμεσα στα τούβλα, ακριβώς έτσι είναι και το λεμφικό υγρό ανάμεσα στα κύτταρα.

Η λέμφος είναι ένα κίτρινο (σαν χαμομήλι) διαυγές υγρό που δεν περιέχει αίμα. Είναι πλούσιο σε αντιγόνα, αντισώματα, λεμφοκύτταρα, σωματίδια λίπους, πρωτεΐνες (μεγάλες ποσότητες). Συμμετέχει στην άμυνα του οργανισμού.

Κυκλοφορεί μέσα σε πολύ μικρά αγγεία που ονομάζονται λεμφαγγεία. Τα λεμφαγγεία δεν φαίνονται με γυμνό μάτι, γιατί βρίσκονται επιφανειακά κάτω από το λίπος του δέρματος. Όλα τα όργανα έχουν λεμφαγγεία. Το μόνο όργανο που δεν έχει είναι ο εγκέφαλος.

Τα λεμφαγγεία στην πορεία τους ενώνονται με λεμφαδένες. Λεμφαδένες είναι μικρά στρογγυλά όργανα τα οποία διηθηθούν σαν σουρωτήρι το λεμφικό υγρό, ενώ έχουν ουσιαστική συμμετοχή στην άμυνα του οργανισμού.

Τα λεμφαγγεία πορεύονται μαζί με τις φλέβες και αδειάζουν την λέμφο μέσα σε αυτές.

ΚΑΤΗΓΟΡΙΕΣ ΛΕΜΦΟΙΔΗΜΑΤΟΣ

ΠΡΩΤΟΓΕΝΕΣ(εκ γενετής): Δημιουργείται λόγω ελλιπούς ανάπτυξης του λεμφικού συστήματος και συνήθως είναι κληρονομικό.

ΔΕΥΤΕΡΟΓΕΝΕΣ(επίκτητο): Προκαλείται από διάφορες αιτίες, όπως χειρουργείο, τραύμα, ακτινοθεραπείες, μετά από χρόνια φλεγμονή ή κακοήθεις διεργασίες.

ΚΑΚΟΗΘΕΣ – ΚΑΛΟΗΘΕΣ

ΑΜΙΓΕΣ – ΜΙΚΤΟ (συνυπάρχει με άλλες ασθένειες)

ΟΞΥ – ΧΡΟΝΙΟ (αναπτύσσεται με την πάροδο του χρόνου)   

    Τόσο στο πρωτογενές όσο και στο δευτερογενές λεμφοίδημα διακρίνουμε τα εξής στάδια:

1ο Στάδιο: Στο στάδιο αυτό υπάρχει λεμφαγγειοπάθεια και μαλακό οίδημα με εντύπωμα, που εύκολα μπορεί να κινηθεί.

2ο Στάδιο: Στο στάδιο αυτό το οίδημα είναι σκληρό και δύσκολα δημιουργείται εντύπωμα. Είναι γνωστό ως μη ανατρέψιμο λεμφοίδημα, εννοώντας ότι αυτός ο τύπος λεμφοιδήματος δεν μειώνεται χωρίς θεραπεία.

3ο Στάδιο: Είναι το στάδιο λεμφικής ελεφαντίασης.

Στο 95% των περιπτώσεων το λεμφοίδημα μπορεί να διαγνωστεί με μία βασική εξέταση, που περιλαμβάνει τη λήψη ιστορικού του ασθενούς, την παρατήρηση και την ψηλάφηση. Η διαγνωστική απεικόνιση είναι απαραίτητη μόνο σε σπάνιες περιπτώσεις και η πιο αξιόπιστη είναι η λεμφοσπινθηρογραφική λειτουργική εξέταση.

ΧΡΗΣΙΜΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ
1. Όσο μπορείτε, κρατήστε ψηλά το διογκωμένο χέρι ή πόδι, κατά προτίμηση πάνω από το επίπεδο της καρδιάς. Όταν κάθεστε, να τοποθετείτε το πόδι σας σε μία καρέκλα ή ένα σκαμνάκι.
2. Καθαρίζετε το δέρμα του πάσχοντος άκρου κάθε ημέρα με ειδικό λάδι ή κρέμα.
3. Προσπαθήστε να αποφύγετε τις βλάβες ή τις λοιμώξεις στο πάσχον άκρο:
  -Χρησιμοποιήστε ηλεκτρική ξυριστική μηχανή για να ξυρίσετε το μέλος.
  -Φορέστε γάντια όταν ασχολείστε με τον κήπο ή όταν κάνετε δουλειές του σπιτιού.
  -Κάντε ηλιοθεραπεία με προσοχή και χρησιμοποιήστε αντηλιακή κρέμα.
  -Φοράτε πέδιλα όταν είστε στην παραλία ή περπατάτε μέσα στο νερό.
  -Χρησιμοποιείτε εντομοαπωθητικά και γενικά προστατευτείτε από τα τσιμπήματα των εντόμων.
  -Καθαρίστε κάθε λύση της συνεχείας του δέρματος με ήπιο σαπούνι και νερό και κατόπιν επαλείψτε την περιοχή με αντιβακτηριδιακή αλοιφή.
  -Χρησιμοποιείστε γάζα για να καλύψετε κάθε τραυματισμό του δέρματος.
  -Εάν εμφανιστεί κάποιο εξάνθημα, αναζητήστε ιατρική συμβουλή.
  -Φροντίστε ιδιαίτερα τα νύχια και μην κόβετε τις παρανυχίδες.
  -Κόψτε τα νύχια των ποδιών.
  -Διατηρείτε τα πόδια καθαρά και στεγνά και φοράτε βαμβακερές κάλτσες.
  -Αποφύγετε ακραίες θερμοκρασίες στα πάσχοντα μέλη (π.χ. παγοκύστη, θερμοφόρα).
4. Αποφύγετε κάθε πίεση στα χέρια και τα πόδια:
  -Μη σταυρώνετε τα πόδια όταν κάθεστε.
  -Φοράτε χαλαρά κοσμήματα και ρούχα χωρίς συμπιεστικές ζώνες.
  -Μεταφέρετε χειραποσκευές με το υγιές χέρι μόνο.
  -Μη μετράται την αρτηριακή πίεση στο πάσχον χέρι.
  -Μη κάθεστε περισσότερο από 30 λεπτά χωρίς να αλλάζετε θέση.
5. Ελέγχετε καθημερινά το άκρο για να διαπιστώσετε σημεία αλλαγής. Ιδιαίτερα παρακολουθήστε για σημεία λοίμωξης (ερυθρότητα, πόνος, θερμότητα, οίδημα, πυρετός). Επικοινωνήστε με τον ιατρό εάν υπάρχουν ύποπτες ενδείξεις. Αναφέρετε κάθε αίσθηση οιδήματος ή απότομης αύξησης του υγρού.
6. Εκτελείτε σωστά τις ασκήσεις παροχέτευσης.
7. Εφόσον αντιμετωπιστεί η διαταραχή, επιστρέψτε σταδιακά στην φυσιολογική δραστηριότητα. Εφαρμόζετε πάντα τις ιατρικές οδηγίες, καθώς το οίδημα μπορεί να επανέλθει εάν συμβεί κάποια βλάβη.

ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ

Η θεραπεία μπορεί να είναι συνδυασμός πολλών τεχνικών που στόχο έχουν να διευκολύνουν τον ασθενή να συνεχίσει τις δραστηριότητες του στην καθημερινότητά του, να μειώσουν τον πόνο του ασθενούς και να βελτιώσουν την ικανότητά του να κινεί το άκρο με λεμφοίδημα.

Η αντιμετώπιση του λεμφοιδήματος είναι συνήθως συντηρητική και μπορεί να περιλαμβάνει:

  • Λεμφική παροχέτευση /μάλαξη. Είναι μια εξειδικευμένη μέθοδος μάλαξης που εφαρμόζεται από ένα εκπαιδευμένο φυσικοθεραπευτή με ήπιους χειρισμούς. Η μάλαξη αυτή ενεργοποιεί τα λεμφικά αγγεία και τα λεμφογάγγλια διευκολύνοντας την μετακίνηση της λέμφου από το οιδηματώδες άκρο προς την περιοχή όπου έχουμε υγιές λεμφικό σύστημα. Οι ασθενείς εκπαιδεύονται να κάνουν και μόνοι τους κάποιους χειρισμούς μάλαξης. Η τεχνική δεν επιτρέπεται να εφαρμόζεται σε ανοιχτές πληγές ή εξελκώσεις δέρματος, σε όγκους ή δερματικές αλλοιώσεις, σε περιοχές που υπάρχει εν τω βάθει φλεβική θρόμβωση και ευαισθησία στο δέρμα ειδικά μετά από εφαρμογή ακτινοθεραπείας.   
  • Κινησιοθεραπεία. Η ήπια κινησιοθεραπεία και η αερόβια άσκηση βοηθούν τα λεμφικά αγγεία να μετακινήσουν τη λέμφο από το οιδηματώδες άκρο και να μειώσουν το οίδημα. Οι ασθενείς που έχουν ή παρουσιάζουν αυξημένη πιθανότητα να εμφανίσουν λεμφοίδημα πριν αρχίσουν οποιαδήποτε άσκηση θα πρέπει να συμβουλευτούν το γιατρό τους και τον εξειδικευμένο φυσικοθεραπευτή. Σημαντικό είναι επίσης οι ασθενείς με λεμφοίδημα να φορούν κατά τη διάρκεια της άσκησης το ειδικό γάντι/κάλτσα διαβαθμισμένης συμπίεσης. Αξίζει να σημειωθεί ότι όλοι οι ασθενείς που έχουν υποβληθεί σε οποιαδήποτε χειρουργική επέμβαση που περιλαμβάνει λεμφαδενικό καθαρισμό πρέπει να κάνουν εξατομικευμένο πρόγραμμα ασκήσεων σε καθημερινή βάση ώστε να προλάβουν την εμφάνιση ή την επιδείνωση του λεμφοιδήματος.
  • Συμπιεστική περίδεση. Η περίδεση αυτή επιτυγχάνεται με επιδέσμους χαμηλής ελαστικότητας. Θεωρείται απαραίτητη μετά από την εφαρμογή της λεμφικής μάλαξης. Ο ασθενής μπορεί να εκπαιδευτεί από το θεραπευτή να εφαρμόζει ο ίδιος την περίδεσή του ή ακόμη και να εφαρμόζει ειδικό σύστημα περίδεσης με σκοπό την αυτομάλαξη.
  • Σύστημα πρεσσοθεραπείας. Σύστημα πίεσης και αποσυμπίεσης που εφαρμόζει σταδιακή συμπίεση στο άκρο μετακινώντας το λεμφικό υγρό από την περιφέρεια προς τον κορμό. Στο PhysioTerra θα βρείτε το καλύτερο στο είδος του σύστημα πρεσσοθεραπείας Normatec Recovery System που το έχουμε φέρει κατευθείαν από Αμερική. Υπάρχουν ειδικά εξαρτήματα για άνω και κάτω άκρα. Κάντε κλικ στον παρακάτω σύνδεσμο για να δείτε πως λειτουργεί: https://www.physioterra.gr/%ce%b8%ce%b5%cf%81%ce%b1%cf%80%ce%b5%ce%af%ce%b5%cf%82/%cf%80%cf%81%ce%b5%cf%83%cf%83%ce%bf%ce%b8%ce%b5%cf%81%ce%b1%cf%80%ce%b5%ce%af%ce%b1/
  • Κάλτσες / γάντια διαβαθμισμένης συμπίεσης. Φορώντας μια τέτοια κάλτσα ή γάντι καθημερινά μετά από μια θεραπεία λεμφικής μάλαξης ή κατά τη διάρκεια της άσκησης μπορεί να προληφθεί η αύξηση του λεμφοιδήματος. Ορισμένοι ασθενείς που πάσχουν από λεμφοίδημα είναι πιθανό να πρέπει να προμηθευτούν κάλτσες ή γάντια κατασκευασμένα ειδικά στα μέτρα τους για να υπάρχει η σωστή διαβαθμισμένη συμπίεση και το σωστό αποτέλεσμα.                                                                                                              
  • Φαρμακευτική αγωγή. Είναι απαραίτητη σε περίπτωση μόλυνσης του δέρματος οπότε και απαιτείται η χρήση αντιβιοτικών.

Σε περιπτώσεις εκτεταμένου σοβαρού λεμφοιδήματος μπορεί να εξεταστεί η πιθανότητα χειρουργικής προσέγγισης από ένα αγγειοχειρούργο για τη μείωση του.

Στο αρχικό στάδιο της θεραπείας ο ασθενής παρακολουθείται καθημερινά από το φυσικοθεραπευτή του, ενώ όταν το οίδημα υποχωρήσει, το πρόγραμμα θεραπείας τροποποιείται και ο ασθενής εκπαιδεύεται να ακολουθεί ένα πρόγραμμα ασκήσεων και περίδεσης για τη συντήρηση του αποτελέσματος της θεραπείας.

 ΠΡΟΛΗΨΗ ΕΜΦΑΝΙΣΗΣ ΛΕΜΦΟΙΔΗΜΑΤΟΣ

Για να μειωθεί η πιθανότητα εμφάνισης λεμφοιδήματος θα πρέπει ο ασθενής που έχει υποστεί χειρουργική επέμβαση με λεμφαδενικό καθαρισμό:

  • Να προστατεύει το άκρο από οποιαδήποτε τραυματισμό. Οι εκδορές, τα κοψίματα και τα καψίματα μπορούν να πυροδοτήσουν την έναρξη λεμφοιδήματος ή την εμφάνιση κάποιας μόλυνσης.
  • Να ξεκουράζει το πάσχον άκρο από υπερβολική άσκηση ή άρση υπερβολικού βάρους.
  • Να αποφεύγει την έκθεση στην αυξημένη ή μειωμένη θερμοκρασία.
  • Να αποφεύγει τα στενά ρούχα ή τη χρήση πιεσόμετρου στο πάσχον άκρο
  • Να διατηρεί το δέρμα καθαρό, στεγνό και καλά ενυδατωμένο. Να επιθεωρεί σε καθημερινή βάση το δέρμα αναζητώντας αλλαγές στη χροιά και στην υφή του δέρματος προς αποφυγή εξελκώσεων και μολύνσεων.

Είναι σημαντικό να γίνει κατανοητό ότι όλοι οι ασθενείς που έχουν υποβληθεί σε οποιαδήποτε χειρουργική επέμβαση που περιλαμβάνει λεμφαδενικό καθαρισμό θα πρέπει να επισκεφθούν ένα εκπαιδευμένο θεραπευτή, ώστε να αξιολογηθούν, να ενημερωθούν και να εκπαιδευτούν στη σωστή διαχείριση της κατάστασης για την αποφυγή εμφάνισης λεμφοιδήματος ή για την έγκαιρη αντιμετώπισή του.

Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *